AUDIODESCRIPTIE is een wetenschappelijk onderbouwde manier om film en televisie toegankelijk te maken voor blinden en slechtzienden. Scènes van een film worden op een heldere, beknopte manier beschreven, er rekening mee houdend dat dialogen voor zich spreken en sommige geluiden zo veelzeggend zijn dat ze niet door een beschrijving gestoord zouden mogen worden.

 

In tegenstelling tot wat men zou kunnen denken, houden blinden en slechtzienden ervan om naar de film te gaan, waar ze deel uitmaken van een publiek dat warmte en emoties uitstraalt. Meestal laten ze zich begeleiden door familie of vrienden om hen af en toe in te fluisteren wat er op het doek gaande is. Nogal evident dat dit voor zowel de blinde of slechtsziende, als voor de omringende toeschouwers een vrij ongemakkelijke situatie is. Thuis voor de televisie en in intieme kring lijkt deze manier van "kijken" eenvoudiger te realiseren, maar wat als de blinde of slechtziende alleen woont, of niet altijd beroep kan doen op de hulp van een ziende?

 

In 1975 is Gregory Frazier, professor aan de Staatsuniversiteit van San Francisco, afdeling Creative Arts, met dit probleem in aanraking gekomen. De blinde echtgenote van zijn beste vriend was in staat hem tijdens het gezamenlijk televisiekijken, dingen te beschrijven die hem simpelweg waren ontgaan. Hij vertelt deze ervaring aan de decaan van zijn faculteit en die decaan is niemand minder dan de broer van de beroemde regisseur Francis Ford Coppola.

August Coppola werkt een academisch programma uit. Audiodescriptie is een volwaardige opleiding geworden.

 

Om een lang verhaal kort te maken, na de Verenigde Staten volgen andere landen, Het Verenigd Koninkrijk, Spanje, Duitsland, om er maar een paar te noemen.

Sinds enkele jaren zijn ook Nederland en België begaan met de mediatoegankelijkheid en wordt er via wetten van alles gedaan om een niet onaanzienlijk deel van de bevolking, en daar horen uiteraard ook doven en slechthorenden bij, nog langer uit te sluiten. Nog meer dan film, is televisiekijken een sociale en maatschappelijke noodwendigheid geworden. Zeker voor mensen die door hun handicap verstoken blijven van informatie en ontspanning.

Dus: gebarentolken en/of ondertiteling voor doven en slechthorenden; audiodescriptie voor blinden en slechtzienden.

Het spreekt vanzelf dat audiodescriptie en ondertiteling zich niet zullen beperken tot film in de zaal en op televisie. Ook nieuws, documentaires, sportwedstrijden, musical en theater behoren tot de dwingende mogelijkheden.

 

Een dynamisch bedrijf dat zich reeds gespecialiseerd had in het ondertitelen van films en aanverwanten, is zich gaan interesseren voor de piepjonge ontwikkelingen van de audiodescriptie in ons land en Nederland (wat die ontwikkelingen betreft, is Nederland  ons een stapje vóór). Maar daar gaat het hier natuurlijk niet om, het is geen wedstrijd hardlopen.

Dat dynamisch bedrijf is The Audio Description Company, a division of The Subtitling Company, geleid door Joris Redig.

Joris en ik waren buren, mijn ervaring als schrijfster is een bijkomende troef!

De rest is geschiedenis...

 

Het beschrijven van film voor blinden en slechtzienden is wat mij betreft uitgegroeid tot een passie. Net zoals mijn werk voor Zwijsen, waar ik veel boekjes maak voor kinderen met leesmoeilijkheden, is audiodescriptie een uitdagend werk. Met zo weinig mogelijk woorden zoveel mogelijk vertellen in zo'n kort mogelijk tijdsbestek, dat is de opdracht. Voortdurend moeten er keuzes worden gemaakt, moet ik me inleven in wat relevant is of niet voor de blinde of slechtziende. In de eindfase van mijn werk betrekt het bedrijf er mevrouw Myriam Roeland bij, zelf blind vanaf haar twaalfde jaar, zodat er dankzij haar medewerking, optimaal gekozen kan worden voor wat voor de blinde en slechtziende het best en duidelijkst overkomt.

 

Ziezo, nu weet de lezer van deze pagina al iets meer over het reilen en zeilen van de audiodescriptie. In ons land nog in de beginfase van zijn ontwikkeling, maar door het enthousiasme van alle bedrijven, hogescholen en individuen die hierbij betrokken zijn, uitgroeiend tot een volwaardig hulpmiddel voor onze van zicht of gehoor verstoken medemens.